Balkanlar Enerji Piyasası – Enercol Yenilenebilir Enerji Çözümleri

●ENERCOL STRATEJİK BÖLGESEL PİYASA RAPORU

Balkanlar Enerji Piyasası: Bölgesel Entegrasyon ve Yatırım Fırsatları

Güneydoğu Avrupa elektrik piyasalarında hızlanan piyasa birleşimi (Market Coupling), enterkonnektör yatırımları, devlet şirketlerinin hâkimiyeti ve yeni giren bağımsız oyuncuların RES/GES penetrasyonu ile şekillenen derinlikli analiz.

+%87

İthalat Kapasitesi

Enterkonnektör yatırımlarıyla 2025-2050 artışı

5 Ülke

Şebeke & Borsa Analizi

ALB, XKX, MNE, MKD, BIH piyasa yapısı

74 – 81 €

Rüzgar Denge Fiyatı

2050-2060 arası RES Capture Price tahmini

39 – 42 €

Güneş PV 2040+ Fiyatı

2040 sonrası Güneş Capture Price tabanı

●BÖLGESEL ENTEGRASYON VE REGÜLASYON

Energy Community Çatısı Altında Pazar Birleştirme (Market Coupling)

Batı Balkan ülkelerinin elektrik piyasaları, Avrupa Birliği enerji mevzuatıyla uyumlaştırma, sınır ötesi elektrik ticareti ve rekabetçi piyasa mekanizmaları kurma hedefiyle Energy Community çatısı altında hızla entegre olmaktadır.

AB Mevzuat Uyumu ve Pazar Dinamikleri

Enerji Topluluğu kuralları; elektrik piyasalarının şeffaflaşmasını, iletim ve dağıtımın üretimden ayrıştırılmasını (unbundling) ve üçüncü taraf erişim hakkını güvenceye almaktadır.

Ulusal enerji borsalarının gelişimi (ALPEX, MEMO, MEPX)
İletim Sistemi Operatörleri (TSO) arasında sıkı sınır ötesi koordinasyon
Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS / CBAM) hazırlıkları
Arnavutluk ve Kosova arasında tamamlanan Gün Öncesi & Gün İçi Market Coupling

Hidroelektrik Bağımlılığı ve Şebeke Esnekliği

Bölgenin ihracat kapasitesi, yüksek hidroelektrik bağımlılığı nedeniyle yağış rejimine göre güçlü mevsimsel dalgalanmalar sergilemektedir. Enterkonneksiyon hatları enerji arz güvenliğinin temel sigortasıdır.

Kurak dönemlerde enterkonnektörlerle sağlanan ithalat güvencesi
Yağışlı dönemlerde hidro üretim fazlasının komşu AB ülkelerine ihracatı
Güneş ve rüzgar dalgalanmalarını dengeleyen BESS (Batarya Depolama) fırsatları
Şebeke esnekliği ve frekans kontrolü hizmetlerinde yeni gelir modelleri

● PİYASA GENEL GÖRÜNÜMÜ

Bölgenin İhracat Kapasitesi ve 5 Ülke Piyasa Durumu

Bölgenin ihracat kapasitesi yüksek hidro bağımlılığı nedeniyle dalgalıdır; enterkonneksiyonlar enerji güvenliğini güçlendirmektedir. Vektörel harita üzerindeki ülkelere tıklayarak veya butonları kullanarak üretim mülkiyeti, TSO/DSO ayrışması ve borsa (DAM/IDM) durumunu canlı olarak inceleyebilirsiniz.

💡 Vektör haritada ülkelere tıklayarak detaylı piyasa yapısını görüntüleyin.

BÖLGE GENELİ

Batı Balkanlar Enerji Piyasası

🌐

⚡ Üretim Yapısı: Bölge genelinde elektrik üretimi %65 ile %97 arasında devlet mülkiyetindeki kamu şirketleri tarafından kontrol edilmektedir.

🔄 TSO / DSO Ayrışması: Arnavutluk, Karadağ, Kosova ve K. Makedonya'da iletim ve dağıtım ayrıştırılmıştır; Bosna-Hersek'te süreç devam etmektedir.

📈 Gün Öncesi Piyasası (DAM): ALPEX, MEMO ve MEPX borsaları faaliyettedir; Arnavutluk ve Kosova pazar eşleştirmesini tamamlamıştır.

⏱️ Gün İçi Piyasası (IDM): ALPEX (Arnavutluk & Kosova) Aralık 2024'te IDM eşleştirmesini başlatmıştır; Karadağ ve K. Makedonya hazırlıktadır.

Piyasa Modeli: Organize Borsa + İkili Anlaşma Hedef: AB Pazar Entegrasyonu

🇧🇦 BIH — Bosna-Hersek

🇲🇪 MNE — Karadağ

Üretim: Üretimin %82'si devlet şirketi EPCG tarafından sağlanır
Ayrışma (ENH): İletim (TSO) ve dağıtım (DSO) ayrıştırıldı
DAM (Gün Öncesi): 2023'ten bu yana faaliyette (MEPX); likidite sınırlı
IDM (Gün İçi): Henüz devreye alınmamıştır

🇽🇰 XKX — Kosova

Üretim: Devlet şirketi KEK elektriğin %97'sini sağlıyor
Ayrışma (ENH): İletim (TSO) ve dağıtım (DSO) ayrıştırıldı
DAM (Gün Öncesi): 31 Ocak 2024'te Kosova-Arnavutluk ALPEX eşleşmesi devrede
IDM (Gün İçi): Aralık 2024'ten bu yana faaliyettedir

🇦🇱 ALB — Arnavutluk

Üretim: %58 kamu KESH tarafından gerçekleştirilmektedir
Ayrışma (ENH): İletim (TSO) ve dağıtım (DSO) ayrıştırıldı
DAM (Gün Öncesi): 12 Nisan 2023'ten beri ALPEX işletimde; Kosova ile eşleşti
IDM (Gün İçi): ALPEX, 11 Aralık 2024'te IDM eşleştirmesini başlattı

🇲🇰 MKD — Kuzey Makedonya

Üretim: Devlete ait ESM üretimin %62'sini (TEC Negotino ile %67) sağlar
Ayrışma (ENH): İletim (TSO) ve dağıtım (DSO) ayrıştırıldı
DAM (Gün Öncesi): 2023'ten beri aktif (MEMO); likidite sınırlı
IDM (Gün İçi): 2026 yıl sonuna kadar devreye alınması planlanıyor

🌐 WB6 — Batı Balkanlar Bölge Özeti

Üretim: Bölgesel kömürden çıkış ve RES dönüşümü hızlanıyor
Ayrışma (ENH): İletim TSO ayrışması %80 tamamlandı; DSO süreci sürüyor
DAM (Gün Öncesi): ALPEX, MEMO ve MEPX ile organize piyasalar kuruldu
IDM (Gün İçi): Sınır ötesi entegrasyon ve Market Coupling hedefleniyor

●ELEKTRİK ÜRETİMİNİN SAHİPLİK DAĞILIMI (2023)¹

Devlet Sahipli Şirketler Bölge Piyasalarına Hâlâ Hâkimdir

Kapsam ve Alt Hizmetlerimiz

Yeni giren oyuncuların ise açıkça artan yenilenebilir enerji (RES) penetrasyonu tarafından yönlendirildiği görülmektedir. Aşağıda 5 Batı Balkan ülkesinin elektrik üretimi sahiplik payları, devlete ait şirketler ve özel sektörün konumu tüm şirket kırılımlarıyla sunulmuştur.

🇦🇱 Arnavutluk

%58 Kamu

🏛️ Devlet / Kamu Payı

58%

⚡ Özel Sektör & Diğer

42%

Şirket Dağılımı

Piyasa Notu: Üretim hidroelektrik ağırlıklıdır; yeni güneş santralleri ile özel sektörün payı kademeli yükselmektedir.

Bölgede kamu tekellerinin eskimiş kömür ve termik portföylerini yenilemekte yavaş kalması, özel sektörün lisanslı ve lisanssız Güneş (GES), Rüzgar (RES) ve Batarya Depolama (BESS) santrallerinde devasa bir pazar payı kazanmasına zemin hazırlamaktadır. Özellikle Arnavutluk (%42 özel) ve Kuzey Makedonya (%33 özel/yabancı) özel yatırımlara en açık pazarlar olarak öne çıkmaktadır.

Dipnotlar: 1) Devlete ait şirketlerin logoları altı çizili olarak gösterilmiştir. 2) JSC TEC Negotino, Mart 2024’te ESM ile birleşmiştir.

● PİYASA GENEL GÖRÜNÜMÜ

Batı Balkanlar'da Enterkonnektör Yatırımlarıyla İthalat Kapasitesi %87 Artacak

Sınır ötesi iletim hatları, bölgesel enerji ticaretinin ve arz güvenliğinin temel omurgasıdır. 2025 net transfer kapasiteleri (GW), planlanan yeni ENTSO-E hatları ve 2050 ithalat projeksiyonları interaktif vektörel harita üzerinde sunulmuştur.

SAYFA 10 DİNAMİK GRAFİK

2025 Sınır Ötesi Net Transfer Kapasiteleri (NTC) & ENTSO-E Koridorları

📊 İletim hatlarına veya alttaki koridor kartlarına tıklayın

― ― Yüksek Gerilim İletim Hatları ― ― Denizaltı HVDC Kablosu

Bölgesel İletim Şebekesi

NTC 2025

Batı Balkanlar iletim sistemi, ENTSO-E Senkron Alanı içerisinde merkezi bir kavşak niteliğindedir.

Toplam Bölgesel NTC (2025)

1.488 MW

İthalat kapasitesi 2050'ye kadar +%87 artarak genişleyecektir.

Harita üzerindeki iletim hatlarına tıklayarak her bir enterkonnektörün teknik detayını görüntüleyebilirsiniz.

Operatör Koordinasyonu: ENTSO-E & SEE CAO

🇦🇱 Arnavutluk

+%121 Artış

2025: 1.2 GW
2050: 2.7 GW

🇲🇰 Kuzey Makedonya

+%114 Artış

2025: 1.1 GW
2050: 2.3 GW

🇧🇦 Bosna-Hersek

+%76 Artış

2025: 2.1 GW
2050: 3.7 GW

🇲🇪 Karadağ

+%75 Artış

2025: 2.0 GW
2050: 3.5 GW

🇽🇰 Kosova

+%61 Artış

2025: 0.9* GW
2050: 1.4 GW

ENTSO-E On Yıllık Ağ Geliştirme Planı (TYNDP 2022) ve Aurora Varsayımları

A) ALB — MKD — 500 MW

B) BIH — SRB — 1130 / 710 MW

C) MNE — SRB — 80 / 430 MW

●GÜN ÖNCESİ PİYASA DİNAMİKLERİ VE LİKİDİTE

Balkanlar Gün Öncesi Fiyatları, ALPEX Primi ve Likidite (Churn) Oranları

Batı Balkanlar’daki gün öncesi piyasaları Macaristan Borsası (HUPX) ile güçlü paralellik göstermektedir. Fiyat seviyeleri ve borsa likiditeleri piyasa derinliğini belirlemektedir.

HUPX Fiyat Paralelliği ve ALPEX Primi (+%12)

Batı Balkanlar’daki elektrik fiyatları bölgenin referans merkezi olan HUPX (Macaristan) ile çok yakın seyretmektedir.

Bölge spot fiyatları HUPX fiyat hareketlerini doğrudan takip etmektedir
2024'te ALPEX fiyatları bölge ortalamasına göre +%12 primli gerçekleşmiştir
Arnavutluk'taki yüksek hidroelektrik etkisi fiyat oynaklığını (volatilite) artırmaktadır
Kosova ile pazar birleşimi fiyat dengelenmesine olumlu katkı sunmuştur

Borsa Likiditeleri: Churn Oranları Karşılaştırması

Churn oranı (borsada işlem gören elektriğin ulusal tüketime oranı), organize toptan piyasaların derinliğini gösterir:

🇲🇰 Kuzey Makedonya (MEMO)

%19

Bölgedeki en yüksek borsa likidite oranına sahiptir; elektrik ticaret hacmi istikrarlıdır.

🇲🇪 Karadağ (MEPX / BELEN)

%14

2023 yılında devreye girmiş olup likiditesi kademeli olarak güçlenmektedir.

🇦🇱🇽🇰 Arnavutluk - Kosova (ALPEX)

%11

Market coupling ile birlikte işlem derinliği ve sınır ötesi teklifler artış trendindedir.

● UZUN VADELİ PİYASA MODELLEMESİ (2025 – 2060)

Capture Price Projeksiyonları: Karasal Rüzgar, Güneş PV ve Talep Artışı

2025’ten 2060’a kadar elektrik talebinin 30 TWh’ten 36 TWh’e çıkması beklenmektedir. Rüzgar (RES) ve Güneş (GES) teknolojilerinin capture price (yakalama fiyatı) projeksiyonları yatırımcı getirilerini doğrudan belirleyecektir.

Karasal Rüzgar (RES) Projeksiyonu

74 – 81 €/MWh

2025 zirvesinden sonra 2040’ta 80-85 € seviyesine inmekte; son on yılda (2050-2060) 74-81 €/MWh bandında dengelenmektedir.

Güneş Enerjisi (GES) Projeksiyonu

39 – 42 €/MWh

İlk 15 yılda kademeli düşüş (2030’da 65-70 €); 2040 sonrasında 39-42 €/MWh seviyesinde uzun vadeli taban fiyata oturmaktadır.

Bölgesel Elektrik Talebi: 30 TWh'ten 36 TWh'e Büyüme

Sanayileşme, elektrifikasyon, veri merkezleri ve AB ile sınır ötesi ticaret hacminin genişlemesi sonucunda 5 Batı Balkan ülkesinin elektrik talebi 2025’teki 30 TWh seviyesinden 2050’ye kadar 36 TWh seviyesine ulaşacaktır. Kömür santrallerinin aşamalı kapatılması bu talep artışını tamamen RES ve depolama yatırımlarına yönlendirmektedir.

●BÖLGESEL YATIRIM ORTAĞINIZ

Balkanlar Enerji Piyasasında ENERCOL Yanınızda

ENERCOL, Batı Balkanlar enerji piyasalarında proje geliştirme, şebeke bağlantısı, pazar girişi ve varlık yönetimi konularında uçtan uca stratejik danışmanlık sunmaktadır.

Pazar ve Ülke Analizi

Balkanlar’da regülasyon, lisanslama, teşvikler ve toptan elektrik piyasası dinamiklerinin analizi.

Teknik & Finansal Fizibilite

Capture price projeksiyonları, nakit akışı modellemeleri ve LCOE optimizasyonu.

Şebeke Bağlantı & İletim

Enterkonnektör kapasite tahsisleri, TSO/DSO bağlantı anlaşmaları ve şebeke analizleri.

BESS & Hibrit Sistemler

Güneş santrallerinin batarya depolama sistemleri ile entegrasyonu ve gelir modelleri.

PPA & Enerji Ticareti

Kurumsal elektrik alım anlaşmaları (Corporate PPA), sınır ötesi ticaret ve risk yönetimi.

M&A ve Ortaklık Geliştirme

Bölgedeki yerel geliştiriciler, kamu otoriteleri ve uluslararası finans kuruluşlarıyla stratejik ortaklıklar.

Balkanlar Yenilenebilir Enerji Yatırımlarınızı Birlikte Şekillendirelim

Arnavutluk, Bosna-Hersek, Karadağ, Kosova ve Kuzey Makedonya’da proje geliştirme fırsatları ve fizibilite çalışmaları için uzman ekibimizle iletişime geçin.